طراحی ویلا و ارگونومی

دانش ارگونومی از رشته های گوناگون از علوم انسانی و فنی حاصل شده است. که عبارت است از آنتروپومتری، بیومکانیک، فیزیولوژی، روانشناسی، مهندسی مکانیک، طراحی صنعتی، تکنولوژی ارتباطات، مدیریت صنعتی و مهندسی معماری.

image

طراحی معماری و ارگونومی

در طول جنگ جهانی دوم، زمانی که فن آوری و علوم انسانی برای اولین بار به طور منظم با روشی هماهنگ مورد استفاده قرار گرفتند. علم ارگونومی به عنوان تخصصی شناخته شده پیشرفت کرد.

فیزیولوژیست ها، روانشناسان، انسان شناسان، پزشکان، متخصصین علوم کار و مهندسین، همگی متوجه مشکلات ناشی از عملکرد تجهیزات پیچیده نظامی شدند.

واژه ارگونومی از دو لغت یونانی Ergon به معنی کار و Nomos به معنی قاعده و قانون مشتق شده است.

ارگونومی

در ایالت متحده امریکا، اغلب از عبارت مهندسی عوامل انسانی استفاده می شود. در تعریفی دیگر می توان گفت که هدف ارگونومی طراحی وسایل سیستم های فنی و وظایف برای افزایش و بهبود ایمنی بهداشت و سلامت و راحتی کارایی انسان است. ارگونومی در طراحی شرایط روزمره زندگی انسان را محور قرار می دهد. ارگونومی با توجه به توانایی جسمی، روانی و همچنین محدودیت های انسانی از پدید آمدن محیط کار با شرایط زندگی ناامن، ناسالم، ناراحت و یا غیر مفید جلوگیری می کند. دانش ارگونومی از رشته های گوناگون از علوم انسانی و فنی حاصل شده است. که عبارت است از آنتروپومتری، بیومکانیک، فیزیولوژی، روانشناسی، مهندسی مکانیک، طراحی صنعتی، تکنولوژی ارتباطات، مدیریت صنعتی و مهندسی معماری. در این علم اطلاعات مربوطه از روش ها و فنون خاصی استفاده می شود. علم ارگونومی به دلیل شیوه میان رشته ای و ماهیت کاربردی خود با سایر علوم تفاوت دارد.

ارگونومی در طراحی معماری شهری

  • ارگونومی و معماری شهری چه ارتباطی با هم دارند؟
  • برای طراحی ویلا باید چه کار کنیم؟

جایی برای نشستن، تقریبا یک جز ثابت در طراحی فضاهای عمومی شهر به شمار می رود؛ چه این فضا اتوبوس یا مترو باشد و قرار باشد دقایقی پذیرای مسافران خسته باشد و چه پیاده رو یا پارک و بوستانی در گوشه ای از شهر. در هر حال طراحان این فضاها همواره برای نشستن عابران، مسافران یا کاربران این فضا در نظر می گیرند. درست است که تجهیزات و مبلمان شهری علاوه بر ایجاد فضاهایی آرام و دلپذیر، می تواند بر زیبایی و چشم نواز بودن محیط پیرامون خود بیفزاید، اما متاسفانه اکثر این نشستگاه ها اهداف زیبایی شناسی و تزئینی دارند و کمتر به راحتی آن ها و تطابقشان با اصول ارگونومی (به کاربردن اطلاعات علمی درباره انسان در طراحی اشیاء، نظام ها و محیط های مورد استفاده انسان) فکر شده است.

طراحی محوطه ویلا

حالت نشستن فوق العاده مهم است چون در حال نشسته فشار زیادی به کر وارد می شود و این فشار حتی بیشتر از وقتی است که فرد می ایستد. بنابراین صتدلی و نیمکتی برای نشستن مناسب است که ارتفاعش متناسب با قد و استیل بدنی افراد قابل تنظیم باشد. گروه معماری مهندس متینه درویشیان اغلب صندلی هایی که در محوطه سازی های ویلایی و شهری به کار می روند را غیر استاندارد می داند. از این رو بر این باور هستیم که در هنگام نشستن در صندلی بهتر است از زیرپایی استفاده شود تا ران پا با نشیمنگان زاویه ای 10 تا 15 درجه بسازد.

طراحی معماری ویلا

طراحان معمار ما هم در طراحی محوطه ویلا و هم در طراحی فضای شهری به طراحی صندلی ها و محیط هایی راحت برای انسان پرداخته اند که هم بتوان به مدت زمان طولانی روی آن نشست و در نتیجه فشار کمتری به ستون فقرات و کمر بیاید. زاویه پشتی صندلی از دیگر نکاتی هست که در طراحی محوطه ویلا یا محوطه سازی به آن توجه می کنیم و می دانیم پشتی صندلی زاویه ای حدود 110 تا 120 درجه می بایست داشته باشد. اما اکثر همکاران طراح ما این ریز بینی ها را در طراحی های ویلا انجام نمی دهند و این امر باعث می شود صندلی ها و نشیمنگاه های موجود هم در فضای شهری و هم در فضای ویلایی خسته کننده باشند. اما آیا برای مبلمان شهری و محوطه ویلای اختصاصی در نظر گرفتن چنین استاندارد هایی مقرون به صرفه و معقول است؟ در مبلمان شهری جواب مسلما منفی می باشد زیرا با توجه به اینکه در فضاهای عمومی این انتظار وجود ندارد که ارتفاع نیمکت ها قابل تنظیم باشد، اما دست کم استاندارد هایی رعایت می شودکه با توجه به در نظر گرفتن میانگین قد افراد یک شهر ارتفاع و پهنا و دیگر مشخصات یک صندلی برای فضای عمومی طراحی شود. در کشور ما با توجه به اینکه ما آمار و اطلاعات دقیقی از مشخصات ظاهری افراد جامعه ندارین به درستی این طراحی ها صورت نمی گیرد و این حداقل استاندارد هم در بسیاری از طراحی ها در نظر گرفته نمی شود. اما در محوطه سازی یک ویلا چه به سبک معماری مدرن باشد و چه به سبک کلاسیک به دلیل اختصاصی بودن فضای موجود می توان طراحی محوطه ویلا از جمله صندلی و آلاچیق ها و فضای بازی بچه ها و بزرگسالان را بر اساس استاندارد های بسیار روز دنیا طراحی نمود.